Άντρας και δέσμευση
(μέρος 1ο)
Του Δρ. Νίκου Πόρτολα, Ψυχολόγου B.Sc, M.Sc. Ph.D.
«Άντρας χωρίς γυναίκα είναι πόδι δίχως κάλο» Γκράφιτι Ανώνυμου
«Υπάρχει ένας τρόπος να έχεις ευτυχισμένο γάμο. Μόλις τον μάθω θα παντρευτώ ξανά»
Clint Eastwood
Είναι αυτή η σωστή σύντροφος; Είναι η κατάλληλη στιγμή για δέσμευση; Πως ξέρω πότε το ψάξιμο έφτασε στο τέλος;
Αποκλειστικότητα, μονογαμία, δέσμευση αυτές οι λέξεις πολλές φορές φοβίζουν, αγχώνουν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να τρέπουν σε φυγή έναν άντρα. Όμως σε κάθε σοβαρή σχέση, αργά ή γρήγορα αρχίζουν να ακούγονται σπουδαίες και να παραπέμπουν στην υπόσχεση για αισθηματικό βάθος, σταθερότητα και μια μακάρια αποκοπή από τον «πόλεμο των ραντεβού» και το άγχος της συνεχούς προσπάθειας ανεύρεσης νέου συντρόφου. Όμως, πάντα στο μυαλό του άντρα θα χορεύει το ερώτημα: Είναι αυτή η μία και μοναδική; Είναι η κατάλληλη ώρα να παρατήσω την εργένικη ανεμελιά; Η σχέση θα προχωρήσει στο επόμενο επίπεδο, είτε αυτό είναι να μείνετε μαζί, να αρραβωνιαστείτε, να παντρευτείτε ή θα συνεχίσετε όπως άλλα ζευγάρια να βιώνετε τη σχέση με χαλαρότητα και αποφεύγοντας τα σκληρά συμπεράσματα για το αν αυτή η σχέση έχει ελπίδες ή όχι; Το κύριο ερώτημα είναι πότε καθίσταται βέβαιο ότι μια σχέση μπορεί και πρέπει να πάει ένα βήμα πιο πέρα.
Η βιολογία παραθέτει μια απάντηση στο παραπάνω ερώτημα κι αυτή είναι ασαφής και διφορούμενη: ποτέ. Η αναζήτηση μας για νόημα, συντροφικότητα κι αφοσίωση είναι απλά η διαφορά μαζί με το γεγονός ότι στο βασίλειο των ζώων η μονογαμία είναι η εξαίρεση. Ο κανόνας δεν είναι άλλος από το διαρκές, ξέφρενο αναπήδημα από τον ένα ερωτικό σύντροφο στον επόμενο. Σκεφτείτε τα πτηνά. Ελάχιστα, όπως οι χήνες, ζευγαρώνουν για μια ζωή. Τα περισσότερα είδη δημιουργούν τυχαίους, ευκαιριακούς δεσμούς που αποσκοπούν στην αναπαραγωγή, μένοντας μαζί για μια περίοδο, λίγες μέρες ή μόνο κατά τη διάρκεια των, πολλές φορές συντομότατων, ερωτικών πράξεων.
Όσον αφορά εμάς, το ανθρώπινο είδος, έρευνες ανθρωπολόγων κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η έλξη προς δια βίου δεσμούς είναι πολύ μακριά από μια παγκόσμια πραγματικότητα. Επισημαίνουν μάλιστα, ότι μόνο το ένα πέμπτο των σημερινών κοινωνιών είναι αποκλειστικά μονογαμικές.
Τα ανθρώπινα ένστικτα
Ας υποθέσουμε ότι αποφασίζετε ξεπεράσετε την άνευ διακρίσεων ερωτική παράδοση που εγκαθίδρυσαν οι προκάτοχοί μας, τα ζώα, όπως άλλωστε κάνει και το σύνολο του δυτικού κόσμου. Είστε λοιπόν, φλερτάροντας, ραδιουργώντας για την κατάκτηση ενός ερωτικού συντρόφου, ακόμα και ξετρελαμένοι με κάποιον, και ξαφνικά η σκέψη να περάσετε μια, δύο ή και τρεις νύχτες την εβδομάδα μαζί δεν σας είναι αρκετό. Εκεί που δεν το περιμένατε πιάνετε τον εαυτό σας να ζηλεύει παράφορα του ζευγαρωμένους ή δεσμευμένους φίλους σας, την κοινή ζωή τους, την αίσθηση της τακτοποιημένης ευτυχίας, ακόμα και τα παιδιά τους. Οι δεσμεύσεις του γάμου, από την άλλη μεριά, έρχονται να σας τρομοκρατήσουν με τον τρόπο που επιβάλλονται από την κοινωνία και το σαν σε φυλακή αποκλεισμό τους από τόσες «εκεί έξω» χαρές. Παρόλα αυτά, μια συμφωνία για αποκλειστικότητα στην ερωτική ζωή, αν κι επιβεβαιώνει, δεν αποτελεί τον χρυσό κανόνα για την οικειότητα. Πως όμως ξέρεις πότε να κάνεις το μεγάλο άλμα στη σχέση; Και ποιο άλμα πρέπει να είναι αυτό;
Μια σχολή σκέψης, η προσέγγιση της κοινής λογικής, συμβουλεύει να χαλαρώσεις και να εμπιστευτείς τα ένστικτά σου. Μη συμβουλεύεσαι μια λίστα από πρέπει ούτε αστρολόγους και καφετζούδες. Θα το καταλάβεις όταν το κατάλληλο άτομο βρεθεί στο δρόμο και στη ζωή σου. Αρκετές φορές, σαν σύμβουλος ζευγαριών, έχω έρθει αντιμέτωπος με διάφορα ακανθώδη ερωτήματα. Κάποια από αυτά είναι: Ποιος ο τρόπος να καταλάβει ένα ζευγάρι εάν είναι τα μέλη του είναι συμβατά τόσο ερωτικά όσο και αισθηματικά; Πως θα αισθάνονται σε ένα, δύο ή περισσότερα χρόνια; Θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις οικονομικές ανάγκες που απαιτεί η δημιουργία οικογένειας; Τι γίνεται με τα παιδιά;
Σχεδόν πάντα αφήνω το έντρομο ζευγάρι (ή το μέλος που με έχει επισκεφτεί) να με κεραυνοβολήσει και κάποια στιγμή τους διακόπτω και σχεδόν πάντα απαντώ με τον ίδιο τρόπο: «Σταματήστε να προσπαθείτε να λύσετε όλα τα μυστήρια του σύμπαντος! Απλά σκεφτείτε και σιωπηρά απαντήστε στο απλό ερώτημα εάν σκοπεύετε να είστε αφοσιωμένοι σε αυτό το άτομο που έχετε δίπλα σας». Η συνήθης αντίδραση είναι μια προσπάθεια να εξετάσουν (εκφράζοντας το λεκτικά) τι σημαίνει «αφοσίωση». Για λίγα λεπτά τους αφήνω να ορίσουν, όπως αυτοί νομίζουν, την έννοια της αφοσίωσης, ώσπου ξαφνικά τους διακόπτω και τους επαναφέρω στην πραγματικότητα με μια φράση του τύπου: «προσπαθείτε να καταλήξετε σε μια απόφαση για το νόημα της αφοσίωσης ή απανθίζετε το λεξικό; Γνωρίζετε πολύ καλά τι σημαίνει «αφοσίωση». Όλοι το γνωρίζουν. Απλά απαντήστε στην ερώτηση: Είστε αφοσιωμένοι σε αυτό το άτομο;»
Υπάρχει μια ανανεωτική απλότητα σε αυτή την προσέγγιση. Απλά καθίστε και θέστε – πρώτα στον εαυτό σας, ύστερα ο ένας τον άλλο – αυτή την μικρή ερώτηση: «Είμαστε αφοσιωμένοι;» Βέβαια υπάρχει ένα λεπτό σημείο. Δεν πρέπει να μπερδέψετε τη σημασιολογία της αφοσίωσης με τις συνέπειες που πιθανότατα θα ακολουθήσουν – γάμος, παιδιά και πάει λέγοντας. Αυτά αποτελούν τα σταυροδρόμια που θα επιλέξετε αργότερα, όταν θα αποφασίσετε ότι η σχέση πρέπει να προχωρήσει παραπέρα. Το σωστό είναι να κάνετε ένα βήμα κάθε φορά. Βήμα-βήμα θα καταφέρετε να ανεβείτε ολόκληρη τη σκάλα, όσο μεγάλη κι αν είναι. Η σωστή διαδικασία είναι να σκεφτείτε και να δείτε εάν υπάρχει πετρέλαιο εκεί κάτω, πριν αρχίσετε να φιλονικείτε για το πώς θα χτίσετε την πλατφόρμα γεώτρησης.
(συνεχίζεται)
